Τα πρόσωπα της «Φοιτητικής Λίστας» στη Σερβία που ανέτρεψαν τον παντοδύναμο Βούτσιτς: Ο καρδιολόγος, ο Μποντιρόγκα κι ένας ράπερ-δικηγόρος

Η Σερβία εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα κρίσιμη πολιτική περίοδο, μετά την ιστορική εκλογική επικράτηση της «Φοιτητικής Λίστας» (Students’ List) στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της Κυριακής 25ης Οκτωβρίου 2026 και την παραδοχή της ήττας από τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς, τον πολιτικό που κυριάρχησε στην πολιτική ζωή της χώρας επί περισσότερο από μία δεκαετία.

Ένα κίνημα που γεννήθηκε μέσα από τις πανεπιστημιακές καταλήψεις και τις μαζικές διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς στη Σερβία κατάφερε να μετατρέψει την κοινωνική δυσαρέσκεια σε εκλογική δύναμη, αμφισβητώντας ευθέως την κυριαρχία του κυβερνώντος Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS) του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε η εταιρεία IPSOS και αφορούν το 96% των ψηφοδελτίων, ο συνδυασμός «Φοιτητική Λίστα-Οι φοιτητές νικούν!» έλαβε το 52,9% των ψήφων και καταλαμβάνει τις 140 έδρες από τις 250 στο κοινοβούλιο. Ο συνασπισμός «Ενωμένη Σερβία- Αλεξάνταρ Βούτσιτς» έλαβε 38,8% και 104 έδρες. Τις υπόλοιπες έδρες μοιράζονται τα μειονοτικά κόμματα (3 έδρες οι Ούγγροι, 2 έδρες οι Μουσουλμάνοι, 2 έδρες οι Αλβανοί).

Κανένα άλλο κόμμα δεν κατάφερε να ξεπεράσει το όριο του 3% που απαιτείται για την είσοδο στη βουλή. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα Σερβίας, που ίδρυσε ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, για πρώτη φορά στην ιστορία του δεν θα εκπροσωπηθεί στο κοινοβούλιο.

«Είναι σαφές ότι χάσαμε αυτές τις εκλογές», παραδέχθηκε ο ίδιος ο Βούτσιτς, αναγνωρίζοντας δημόσια την ήττα της πολιτικής του παράταξης, πριν από την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων από την Εκλογική Επιτροπή της Δημοκρατίας της Σερβίας (RIK).

Το αποτέλεσμα συνιστά σοβαρό πλήγμα για έναν πολιτικό που βρέθηκε στην κορυφή της εξουσίας αρχικά ως πρωθυπουργός και στη συνέχεια ως πρόεδρος, οικοδομώντας ένα σύστημα ισχυρής πολιτικής επιρροής.

Παράλληλα, ανοίγει ένα μεγάλο ερώτημα: μπορεί ένα ευρύ κίνημα, ενωμένο πρωτίστως γύρω από την αντίθεσή του στην κυβέρνηση και την απαίτηση για θεσμική λογοδοσία, να μετατραπεί σε μια συνεκτική και αποτελεσματική κυβερνητική δύναμη;

Η τραγωδία στο Νόβι Σαντ που γέννησε ένα πανεθνικό κίνημα

Η αφετηρία βρίσκεται την 1η Νοεμβρίου 2024, όταν κατέρρευσε το τσιμεντένιο στέγαστρο του πρόσφατα ανακαινισμένου σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 16 άνθρωποι.

Η τραγωδία προκάλεσε οργή σε μεγάλο μέρος της σερβικής κοινωνίας. Οι καταγγελίες για διαφθορά, κακοδιαχείριση και πλημμελή εποπτεία των δημόσιων έργων βρέθηκαν στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, ενώ για πολλούς πολίτες το δυστύχημα συμβόλιζε βαθύτερα προβλήματα στη λειτουργία του κράτους. Οι φοιτητές ήταν εκείνοι που μετέτρεψαν την απαίτηση για απαντήσεις σε μια μαζική και διαρκή κινητοποίηση.

Στις 22 Νοεμβρίου 2024, φοιτητές της Σχολής Δραματικών Τεχνών στο Βελιγράδι δέχθηκαν επίθεση ενώ συμμετείχαν σε σιωπηλή συγκέντρωση στη μνήμη των θυμάτων. Η αντίδρασή τους ήταν να καταλάβουν τη σχολή τους. Μέσα στις επόμενες εβδομάδες, οι καταλήψεις επεκτάθηκαν σε μεγάλο μέρος των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων της χώρας.

Τα αιτήματα ήταν συγκεκριμένα: να δημοσιοποιηθούν όλα τα έγγραφα που αφορούσαν την ανακατασκευή του σταθμού, να εντοπιστούν και να διωχθούν όσοι επιτέθηκαν σε φοιτητές, να αποσυρθούν οι κατηγορίες σε βάρος συλληφθέντων διαδηλωτών και να αυξηθεί κατά 20% η χρηματοδότηση της ανώτατης εκπαίδευσης.

Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι τα αιτήματα είχαν ικανοποιηθεί. Οι φοιτητές διαφώνησαν, επιμένοντας ότι οι κυβερνητικές διαβεβαιώσεις δεν είχαν μεταφραστεί σε επαρκείς και επαληθεύσιμες ενέργειες. Οι κινητοποιήσεις, στο μεταξύ, είχαν πάψει να αφορούν αποκλειστικά την τραγωδία του Νόβι Σαντ.

Η απαίτηση για δικαιοσύνη μετατράπηκε σε ευρύτερη αμφισβήτηση του πολιτικού κατεστημένου και του τρόπου με τον οποίο ασκούνταν η εξουσία στη Σερβία.

Ένα κίνημα χωρίς παραδοσιακό ηγέτη

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά που διαφοροποίησαν το φοιτητικό κίνημα ήταν η προσπάθειά του να λειτουργήσει χωρίς έναν μόνιμο, αναγνωρίσιμο ηγέτη.

Στις σχολές που τελούσαν υπό κατάληψη, οι αποφάσεις λαμβάνονταν μέσα από ανοιχτές συνελεύσεις, τα λεγόμενα plenums, στις οποίες κάθε φοιτητής μπορούσε να τοποθετηθεί και να ψηφίσει. Οι εκπρόσωποι του κινήματος εναλλάσσονταν τακτικά, σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η στοχοποίηση συγκεκριμένων προσώπων και να διατηρηθεί ο συλλογικός χαρακτήρας των αποφάσεων.

Το μοντέλο αυτό αποδείχθηκε καθοριστικό για την ανθεκτικότητα των κινητοποιήσεων. Αντί να εξαρτάται από έναν ηγέτη, το κίνημα στηρίχθηκε σε ένα δίκτυο συνελεύσεων, φοιτητικών ομάδων και τοπικών πρωτοβουλιών.

Κατά τη διάρκεια του 2025, οι διαδηλώσεις εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση πραγματοποιήθηκε στο Βελιγράδι στις 15 Μαρτίου 2025. Σύμφωνα με το ανεξάρτητο Archive of Public Gatherings, η συμμετοχή εκτιμήθηκε μεταξύ 275.000 και 325.000 ανθρώπων, ενώ το υπουργείο Εσωτερικών της Σερβίας έδωσε σημαντικά χαμηλότερη εκτίμηση, περίπου 107.000 διαδηλωτές.

Παρά τις διαφορετικές εκτιμήσεις, η κλίμακα της κινητοποίησης κατέδειξε ότι η διαμαρτυρία είχε αποκτήσει πρωτοφανή κοινωνική εμβέλεια.

Οι φοιτητές δεν εγκατέλειψαν τους δρόμους, ενώ οι αρχικές κυβερνητικές προσπάθειες κατευνασμού, μεταξύ άλλων με παραιτήσεις αρμόδιων υπουργών, δεν κατάφεραν να εκτονώσουν την κρίση. Αντίθετα, η επιμονή των διαδηλωτών περιόριζε σταδιακά τα περιθώρια πολιτικών ελιγμών της κυβέρνησης.

Ένα κίνημα που αρχικά υποτιμήθηκε απέδειξε ότι μπορούσε να διατηρεί τη δυναμική του, να οργανώνει μαζικές κινητοποιήσεις και να διαμορφώνει νέους πολιτικούς στόχους. Στις 5 Μαΐου 2025, οι φοιτητές ζήτησαν πρόωρες εκλογές, μεταφέροντας πλέον τη διεκδίκησή τους από τον δρόμο στην κάλπη.

Από τις καταλήψεις στη «Φοιτητική Λίστα»

Η μετάβαση στο εκλογικό πεδίο αποτέλεσε μια κρίσιμη αλλαγή στρατηγικής. Οι φοιτητές δεν επιδίωξαν να δημιουργήσουν ένα ακόμη παραδοσιακό κόμμα, με αρχηγό, κομματικό μηχανισμό και καθιερωμένες ιεραρχίες. Αντίθετα, επιχείρησαν να συγκροτήσουν ένα ευρύ ψηφοδέλτιο που θα εκπροσωπούσε διαφορετικά τμήματα της κοινωνίας.

Τον Ιούνιο του 2025 παρουσίασαν το πρόγραμμά τους και τους κανόνες επιλογής των υποψηφίων. Μεταξύ των περιορισμών που έθεσαν ήταν να μη συμμετέχουν φοιτητές ως υποψήφιοι και να αποκλειστούν πρόσωπα που είχαν υπάρξει μέλη του κυβερνητικού συνασπισμού ή αξιωματούχοι της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης.

Στις 14 Σεπτεμβρίου 2026 κατατέθηκε στην Εκλογική Επιτροπή της Δημοκρατίας της Σερβίας η λίστα με τους 250 υποψηφίους, η οποία ανακηρύχθηκε την επόμενη ημέρα. Η υποβολή της συνοδεύτηκε από περισσότερες από 70.000 υπογραφές.

Το ψηφοδέλτιο περιλάμβανε πανεπιστημιακούς, γιατρούς, δικηγόρους, καλλιτέχνες, αγρότες, ακτιβιστές, αθλητές και άλλες προσωπικότητες της δημόσιας ζωής.

«Δεν αναζητήσαμε ανθρώπους που φαίνονται καλύτερα σε μια διαφημιστική αφίσα», ήταν το μήνυμα που απέδιδαν οι φοιτητές στη διαδικασία επιλογής τους. Η επιλογή αυτή αποτύπωνε την πρόθεσή τους να παρουσιάσουν τη λίστα ως κοινωνική πρωτοβουλία και όχι ως ακόμη ένα κομματικό σχήμα. Αρκετά κόμματα της αντιπολίτευσης αποφάσισαν να μην κατέβουν αυτόνομα, στηρίζοντας τη φοιτητική προσπάθεια, ενώ άλλα διατήρησαν τις δικές τους εκλογικές λίστες.

Επικεφαλής του ψηφοδελτίου τέθηκε ο καρδιολόγος από το Νόβι Σαντ, Ίλια Σρντάνοβιτς. Ωστόσο, οι φοιτητές επέμειναν ότι η πρώτη θέση στη λίστα δεν τον καθιστούσε αυτομάτως αρχηγό του κινήματος ή υποψήφιο πρωθυπουργό. Η «Φοιτητική Λίστα» επιδίωξε να μετατρέψει τη συλλογική της ταυτότητα σε πολιτικό πλεονέκτημα, αποφεύγοντας την εξάρτηση από μία και μόνη προσωπικότητα.

Η σύνθεση του ψηφοδελτίου αποτυπώνει την προσπάθεια του κινήματος να διευρύνει την κοινωνική του βάση πέρα από τα πανεπιστήμια. Ανάμεσα στους υποψηφίους βρίσκονται γνωστά πρόσωπα από τον αθλητισμό, τον πολιτισμό, τη νομική επιστήμη και τον δημόσιο βίο.

Ποιοι είναι οι άνθρωποι πίσω από την εκλογική ανατροπή

Ίλια Σρντάνοβιτς, καρδιολόγος και πανεπιστημιακός – Νο 1

Γεννημένος το 1970 στο Νόβι Σαντ, σπούδασε ιατρική, ειδικεύτηκε στην καρδιολογία και απέκτησε διδακτορικό το 2012.

Εργάζεται στο Ινστιτούτο Καρδιαγγειακών Νοσημάτων της Βοϊβοντίνα και διδάσκει στην Ιατρική Σχολή του Νόβι Σαντ. Υποστήριξε τις φοιτητικές κινητοποιήσεις από τα πρώτα στάδιά τους και αναδείχθηκε σε πρώτο όνομα της λίστας μέσα από τις εσωτερικές διαδικασίες του κινήματος.

Τίχομιρ Στάνιτς, ηθοποιός – Νο 8

Έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από 80 κινηματογραφικές παραγωγές, με ρόλους που εκτείνονται από ιστορικές φυσιογνωμίες έως δημοφιλείς τηλεοπτικές σειρές.

Τον Οκτώβριο του 2025 παραιτήθηκε, μαζί με συναδέλφους του, από την Ακαδημία Τεχνών του Βελιγραδίου, επικαλούμενος απειλές κατά φοιτητών. Για τη συμμετοχή του στις διαδηλώσεις δήλωσε ότι θα ντρεπόταν αν απουσίαζε.

Ντέγιαν Μποντιρόγκα, θρύλος του ευρωπαϊκού μπάσκετ – Νο 24

Ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα πρόσωπα της λίστας. Κατέκτησε τρεις τίτλους της EuroLeague με τον Παναθηναϊκό και την Μπαρτσελόνα, δύο παγκόσμιους τίτλους και τρία ευρωπαϊκά πρωταθλήματα με την εθνική ομάδα.

Από το 2022 είναι πρόεδρος της EuroLeague Basketball. Τον Δεκέμβριο του 2024 χαρακτήρισε τις φοιτητικές διαμαρτυρίες «έξυπνες, αξιοπρεπείς και θαρραλέες».

Φέντζα Ντίμοβιτς, δικηγόρος και μέλος των Beogradski Sindikat – Νο 48

Δικηγόρος από το Βελιγράδι και συνιδρυτής, το 1999, του χιπ χοπ συγκροτήματος Beogradski Sindikat, γνωστού για την κριτική του στη διαφθορά και την προπαγάνδα.

Τον Σεπτέμβριο του 2026 μίλησε δημόσια για απειλές κατά της ζωής του και επίθεση στο διαμέρισμα της οικογένειάς του, δηλώνοντας ότι δεν θα υποχωρήσει.

Σάρα Ελ Σαράγκ, Δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων – Νο 110

Γεννημένη το 1978, έχει δραστηριοποιηθεί σε υποθέσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Κατά την προεκλογική περίοδο παρουσίασε τις προτάσεις της λίστας για τη λογοδοσία δημόσιων αξιωματούχων, διευκρινίζοντας ότι δεν θα πρόκειται για πολιτικές εκκαθαρίσεις, αλλά για διώξεις συγκεκριμένων προσώπων βάσει αποδεδειγμένων πράξεων.

Εστέλα Ραντόνιτς Ζίβκοφ, ειδικός στην προστασία πολιτιστικής κληρονομιάς – Νο 169

Πρώην αναπληρώτρια διευθύντρια του αρμόδιου κρατικού ινστιτούτου, είναι βασική μάρτυρας κατηγορίας στην υπόθεση που αφορά την άρση της προστασίας του κτιρίου Generalštab, του πρώην αρχηγείου του σερβικού στρατού στο Βελιγράδι.

Το ακίνητο έχει συνδεθεί με σχέδιο ανάπτυξης στο οποίο εμπλέκεται ο Τζάρεντ Κούσνερ.

Μιχαΐλ Ντούντας, αθλητής στίβου – Νο 178

Κάτοχος των σερβικών εθνικών ρεκόρ στο δέκαθλο και στο κλειστό έπταθλο, έχει κατακτήσει ευρωπαϊκά μετάλλια το 2013 και το 2016.

Το 2025 παραιτήθηκε από τη θέση του αθλητικού διευθυντή της Ομοσπονδίας Στίβου της Σερβίας, επικαλούμενος την ανάγκη για διαφάνεια, ελευθερία και ακεραιότητα.

Μίρκο Πόλεντιτσα, πρώην ποδοσφαιριστής – Νο 192

Πρώην αριστερός μπακ της Βοϊβοντίνα, ίδρυσε το 2009 το συνδικάτο επαγγελματιών ποδοσφαιριστών Nezavisnost και έχει ασκήσει μακροχρόνια κριτική στην ποδοσφαιρική ομοσπονδία της Σερβίας.

Έχει επίσης καταγγείλει ότι κλήθηκε από την υπηρεσία ασφαλείας BIA για αναρτήσεις του στα social media.

Στη λίστα περιλαμβάνεται επίσης ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Σερβίας, Ντέγιαν Σόσκιτς, στην 27η θέση.

Τι υπόσχεται η «Φοιτητική Λίστα» για τη Σερβία

Η εκλογική επιτυχία της λίστας βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην υπόσχεση ότι η απαίτηση για λογοδοσία θα μετατραπεί σε συγκεκριμένες θεσμικές και κοινωνικές αλλαγές.

• Δικαιοσύνη και ανεξαρτησία των θεσμών. Η λίστα ζητά ανεξάρτητη δικαιοσύνη και εισαγγελικές αρχές, καθώς και τη δημιουργία ειδικού εισαγγελέα για υποθέσεις που αφορούν δημόσιους αξιωματούχους.
• Καταπολέμηση της διαφθοράς. Προτείνει αυστηρότερους κανόνες στις δημόσιες συμβάσεις και ανεξάρτητο έλεγχο μεγάλων κατασκευαστικών έργων, με στόχο τη διαφάνεια στη διαχείριση των δημόσιων πόρων.
• Παιδεία, υγεία και εργασία. Στις προτεραιότητές της περιλαμβάνονται η αναβάθμιση της εκπαίδευσης και της υγειονομικής περίθαλψης, η στήριξη της αγροτικής παραγωγής και η αύξηση του κατώτατου μισθού.
• Περιβάλλον και φυσικοί πόροι. Η λίστα αντιτίθεται στο σχέδιο εξόρυξης λιθίου στην περιοχή του Γιάδαρ, ένα έργο που έχει προκαλέσει έντονες κοινωνικές και περιβαλλοντικές αντιδράσεις στη Σερβία.
• Εξωτερική πολιτική και κυριαρχία. Διακηρύσσει την εθνική κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και τη στρατιωτική ουδετερότητα της χώρας. Αντίθετα, έχει τοποθετηθεί σχετικά περιορισμένα ως προς το ζήτημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, σύμφωνα με το Reuters.

Το πρόγραμμα επιχειρεί να συνδέσει τις καταγγελίες για διαφθορά με συγκεκριμένες θεσμικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, η υλοποίησή του προϋποθέτει νομοθετικές αλλαγές, διοικητική συνέχεια και πολιτική συνεργασία.

Κυρίως, απαιτεί να αποδειχθεί ότι ένα κίνημα που συσπειρώθηκε γύρω από την αντίθεση στην κυβέρνηση μπορεί να συμφωνήσει σε μια κοινή στρατηγική για τη διακυβέρνηση.

Το Κόσοβο, η πιο ευαίσθητη πολιτική εξίσωση

Εάν υπάρχει ένα ζήτημα που αποκαλύπτει τις δυσκολίες της «Φοιτητικής Λίστας» να διαμορφώσει μια ενιαία πολιτική ταυτότητα, αυτό είναι το Κόσοβο.

Το υπόμνημα της λίστας για το ζήτημα χαρακτηρίζει το Κόσοβο «αναπόσπαστο τμήμα» της Σερβίας. Η υποψήφια Μιλένα Πέτροβιτς παρουσίασε αυτή τη θέση τον Οκτώβριο του 2026, ενώ το κίνημα έχει διευκρινίσει ότι το σύνθημα «Το Κόσοβο είναι Σερβία» δεν θα αποτελέσει κεντρικό προεκλογικό του μήνυμα.

Παράλληλα, οι εκπρόσωποί του υποστηρίζουν ότι το μέλλον του Κοσόβου δεν πρέπει να αποφασίζεται πίσω από κλειστές πόρτες.

Ο Ίλια Σρντάνοβιτς δήλωσε σε συνέντευξή του στο BBC News Serbian ότι «το Κόσοβο και τα Μετόχια αποτελούν αναπόσπαστα μέρη της χώρας μας», παραπέμποντας στο σερβικό Σύνταγμα. Για τους Σέρβους που ζουν στο Κόσοβο, διαβεβαίωσε ότι δεν θα εγκαταλειφθούν.

Όταν ρωτήθηκε για τις συμφωνίες του Οχρίδας και της Ουάσιγκτον, απέφυγε να δεσμευτεί είτε για την εφαρμογή είτε για την απόρριψή τους.

Οι θέσεις αυτές δείχνουν ότι η «Φοιτητική Λίστα» δεν επιχειρεί να απομακρυνθεί από την παραδοσιακή σερβική θέση περί εδαφικής ακεραιότητας.

Ταυτόχρονα, αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο θα διαχειριστεί τις υφιστάμενες συμφωνίες με την Πρίστινα και τη θέση των σερβικών θεσμών στο Κόσοβο.

Οι κατηγορίες του Βούτσιτς και η σύγκρουση με την κυβέρνηση

Καθ’ όλη τη διάρκεια των κινητοποιήσεων, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς και κυβερνητικοί κύκλοι παρουσίαζαν τις διαδηλώσεις ως προσπάθεια αποσταθεροποίησης της χώρας.

Ο Σέρβος πολιτικός είχε χαρακτηρίσει το κίνημα «έγχρωμη επανάσταση», υποστηρίζοντας ότι υποκινείται από δυτικές δυνάμεις. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Associated Press και του Reuters, είχε επίσης διατυπώσει κατηγορίες για χρηματοδότηση της κινητοποίησης από πράκτορες στην Κροατία και το Μαυροβούνιο.

Οι φοιτητές απέρριψαν τις αιτιάσεις περί οργάνωσης από το εξωτερικό.

Η αντιπαράθεση δεν περιορίστηκε στις πολιτικές δηλώσεις. Μετά την ανακοίνωση των υποψηφίων, φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης εξαπέλυσαν επιθέσεις κατά προσώπων που συμμετείχαν στη λίστα. Ο Σρντάνοβιτς, ειδικότερα, βρέθηκε στο στόχαστρο δημοσιευμάτων που τον συνέδεαν με υπηρεσίες ασφαλείας του Μαυροβουνίου ή με το κυβερνών SNS, χωρίς οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί να τεκμηριώνονται ως ανεξάρτητα επιβεβαιωμένα γεγονότα.

Ο πρόεδρος του SNS, Μίλος Βούτσεβιτς, χαρακτήρισε τους υποστηρικτές της λίστας «ψευδοελίτ». Ο ίδιος ο Βούτσιτς δημοσίευσε βίντεο στο οποίο εμφανιζόταν να «συζητά» με μια άδεια καρέκλα, πάνω στην οποία είχε τοποθετήσει φωτογραφία του Σρντάνοβιτς και μια πέτρα που χρησιμοποιείται στην παρασκευή τουρσιών από λάχανο.

Η απάντηση του καρδιολόγου ήταν ειρωνική: «Βρέθηκε η πέτρα της σοφίας!».

Παρά την έντονη πολιτική αντιπαράθεση, η εκλογική επίδοση της «Φοιτητικής Λίστας» έδειξε ότι οι κατηγορίες και οι επιθέσεις δεν απέτρεψαν ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων από το να τη στηρίξει.

Το εκλογικό αποτέλεσμα, ωστόσο, δεν απαντά αυτομάτως στα ερωτήματα για τη μελλοντική λειτουργία της, την εσωτερική συνοχή της ή τις δυνατότητές της να ασκήσει αποτελεσματική διακυβέρνηση.

Η επόμενη μέρα στη Σερβία

Η εκλογική επικράτηση ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο, αλλά δεν ολοκληρώνει από μόνη της την πολιτική μετάβαση.

Μετά την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων από την Εκλογική Επιτροπή της Δημοκρατίας της Σερβίας, το νέο κοινοβούλιο πρέπει να συγκληθεί εντός 30 ημερών. Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας προτείνει υποψήφιο πρωθυπουργό, αφού προηγουμένως διαβουλευθεί με τους εκλεγμένους συνδυασμούς. Εάν δεν εκλεγεί κυβέρνηση εντός 90 ημερών από την έναρξη της σχετικής διαδικασίας, η Βουλή διαλύεται.

Η «Φοιτητική Λίστα» δεν είχε ανακοινώσει επίσημα υποψήφιο πρωθυπουργό, για την ώρα. Οι φοιτητές επέμεναν ότι το κίνημα δεν διαθέτει έναν μοναδικό ηγέτη και ότι υπάρχουν περισσότερα από ένα πρόσωπα που θα μπορούσαν να αναλάβουν κάθε θέση.

Παράλληλα, παραμένει η εκκρεμότητα της προεδρίας. Ο Βούτσιτς παραιτήθηκε από το αξίωμα στις 27 Σεπτεμβρίου 2026, προκειμένου να συμμετάσχει στις βουλευτικές εκλογές ως επικεφαλής της δικής του εκλογικής παράταξης. Η πρόεδρος της απερχόμενης Βουλής, Άνα Μπρνάμπιτς, ανέλαβε προσωρινά καθήκοντα προέδρου από τις 28 Σεπτεμβρίου, για χρονικό διάστημα που δεν μπορεί να υπερβεί τους τρεις μήνες. Η προεδρική εκλογή προβλέπεται να πραγματοποιηθεί έως το τέλος Δεκεμβρίου.

Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι η Σερβία βρίσκεται αντιμέτωπη με δύο παράλληλες διαδικασίες: τη συγκρότηση νέας κυβέρνησης και την εκλογή νέου προέδρου.

Για τη «Φοιτητική Λίστα», η επόμενη φάση θα είναι ριζικά διαφορετική από εκείνη των διαδηλώσεων. Στους δρόμους, το κίνημα μπορούσε να συσπειρώνει πολίτες γύρω από σαφή αιτήματα, όπως η απόδοση ευθυνών για την τραγωδία του Νόβι Σαντ και η αντιμετώπιση της διαφθοράς, αλλά στο κοινοβούλιο, θα πρέπει να διαχειριστεί σύνθετες πολιτικές αποφάσεις, να συντονίσει διαφορετικές προσωπικότητες και να μετατρέψει τις δεσμεύσεις του σε συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις.

Η απουσία του παραδοσιακού αρχηγικού μοντέλου αποτέλεσε χαρακτηριστικό της συγκρότησής του. Θα αποτελέσει ταυτόχρονα και δοκιμασία για τον τρόπο με τον οποίο θα λαμβάνονται οι αποφάσεις στη νέα πολιτική πραγματικότητα.

Ένα φιλοευρωπαϊκό άνοιγμα, χωρίς ξεκάθαρη δέσμευση

Η νίκη του κινήματος θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την επανεκκίνηση της στάσιμης ενταξιακής πορείας της Σερβίας προς την ΕΕ.

Τα πρώτα συγχαρητήρια από το εξωτερικό έφτασαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σε κοινή δήλωση, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συνεχάρησαν την «Φοιτητική Λίστα» για τη νίκη και επιβεβαίωσαν την ετοιμότητα των ευρωπαϊκών θεσμών να βοηθήσουν τη Σερβία να προχωρήσει στην πορεία της προς την ΕΕ.

«Είμαστε έτοιμοι να υποστηρίξουμε μεταρρυθμίσεις στους τομείς του κράτους δικαίου, της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης, της καταπολέμησης της διαφθοράς και των ισχυρών δημοκρατικών θεσμών, και να συνεργαστούμε για την επίτευξη του ευρωπαϊκού μέλλοντος της Σερβίας», πρόσθεσαν η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα μέσω Χ.

Η Ευρωπαία Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος δήλωσε ότι το αποτέλεσμα των σερβικών εκλογών σηματοδοτεί νέα αρχή στις σχέσεις ανάμεσα στο Βελιγράδι και τις Βρυξέλλες.

«Μπορεί να ξεκινήσει ένα νέο κεφάλαιο για τη Σερβία. Η πόρτα της ΕΕ είναι ανοιχτή και είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε μαζί», ανέφερε η Κος σε γραπτή δήλωση που κοινοποιήθηκε σε δημοσιογράφους από το γραφείο της.

Η Σερβία παραμένει υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ, αλλά οι διαπραγματεύσεις έχουν περιπλακεί εξαιτίας των ανησυχιών για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, τα δημοκρατικά πρότυπα και τις σχέσεις με το Κόσοβο.

Το κατά πόσο η νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία θα μπορέσει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των Βρυξελλών θα εξαρτηθεί από τις πράξεις της και όχι μόνο από την εκλογική της νίκη.

To άρθρο Τα πρόσωπα της «Φοιτητικής Λίστας» στη Σερβία που ανέτρεψαν τον παντοδύναμο Βούτσιτς: Ο καρδιολόγος, ο Μποντιρόγκα κι ένας ράπερ-δικηγόρος δημοσιεύτηκε στο NewsIT .